Türkiye’deki Hayvan Islahı Çalışmalarının Dünü, Bugünü ve Geleceği
TÜRKİYE’DEKİ HAYVAN ISLAHI ÇALIŞMALARININ DÜNÜ,BUGÜNÜ VE GELECEÐİ (Performans Dergisi,Mart 2000,Sayı:21) Hayvan ıslahının geçmişi insanların Dünyada var oluşlarının başlangıcına kadar uzanır.İlk insanlar evcilleştirildikleri hayvanların ürünlerini beslenmeleri için kullanmaya başladıklarında bu olgunun önemini kavramışlardır.Zamanla nüfusları artınca da ellerindeki hayvanların ihtiyaca yetmeyen ürünlerini artırmak amacıyla günümüzde de uygulanan seleksiyon ve saf yetiştirme yöntemlerini ilk kez kullanmışlardır.Bu bağlamda ellerinde bulunan inek,koyun gibi hayvanlardan fazla süt verenleri ve yavru verimi iyi olanları sürüde tutup,onlara yaşama ve döl verme olanağı sağlamışlar,süt vermeyen,kısır olanları ise hemen elden çıkarmaya çalışmışlardır.Böylece sürünün toplam süt verimi artmış,bol süt tüketen insanların bedeni ve zihni gelişmeleri de hızlanmıştır.Daha sonraları kendi aralarındaki yetiştirmelerin(akrabalı […]
Hayvancılıkta Bakım – Yönetim Hataları ve Doğuracağı Sorunlar
HAYVANCILIKTA BAKIM-YÖNETİM HATALARI VE DOÐURACAÐI SORUNLAR (PERFORMANS DERGİSİ,HAZİRAN 2000,Sayı:24) Hayvancılık tüm Dünyada olduğu gibi ülkemizde de yüz yıllardır aralıksız sürdürülen bir uğraş alanıdır.Başlangıçta ilkel yöntemlerle ve babadan kalma usullerle yapılan hayvancılık hayvansal ürünlere talebin artması ve teknolojinin gelişmesi sonucu modernleşmiştir. Bugün biyoteknolojinin de katkılarıyla hayvancılık tümüyle verim artışına ve entegrasyona dayalı bir biçim almıştır.Türkiye’de gittikçe sayıları artan modern işletmeler entegrasyonun tüm boyutları ile sergilendiği,üretim araçlarının teknolojinin yenilikleri ile de donandığı tesisler haline gelmiştir.Bakım ve yetiştirme sistemlerinden yemleme yöntemlerine hastalıklardan korunmadan sağımın makinalaşması hatta kompüturlaşmasına kadar tüm alanlarda hayvancılık kendini yenilemiştir.Doğaldır ki bu gelişme beraberinde verim artışını ve maliyetlarda düşmeyi de […]
Türkiye’deki Halk Sağlığı Olgusu Üzerinde Kimi Değerlendirmeler
TÜRKİYE’DEKİ HALK SAÐLIÐI OLGUSU ÜZERİNE KİMİ DEÐERLENDİRMELER (Performans Dergisi,Şubat 2000,Saat:20) Son günlerde İstanbul ‘un sokaklarında başıboş dolaşan yüz binlerce sahipsiz köpek ve bunların doğurduğu kuduz vakaları yazılı ve görüntülü basının da uyarıcı etkisi ile kamuoyunu hayvanlardan insanlara bulaşan hastalıklar konusunda düşünmeye ve ivedi önlemler almaya yöneltti.Bu gelişme hiç kuşkusuz aynı zamanda çoktandır unutulan ya da ihmal edilen halk sağlığı olgusunun da yeniden gündeme gelmesine ve güncellik kazanmasına neden oldu. Kuduz hastalığının son derece önemsenmesi gereken bir hayvan ve insan sağlığı sorunu olduğuna kuşku yoktur.Ne var ki,bu bağlamda altının önemle çizilmesi gerekli olan teselli edici husus kesin öldürücü bir hastalık olan […]
Sığır Sun’i Tohumlaması Pratiğinde Kaliteli Sperma Kullanımının Özendirilmesi
SIÐIR SUNİ TOHUMLAMASI PRATİÐİNDE KALİTELİ SPERMA KULLANIMININ ÖZENDİRİLMESİ ÜSTÜNE KİMİ DEÐERLENDİRMELER (Performans Dergisi,Ağustos 2000,Sayı:26) Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Tarımsal Üretim Genel Müdürlüğü yayınladığı bir genelge ile 30 Ocak 1985 tarihli “Sığır Suni Tohumlaması Yapacak Özel ve Tüzel Kişilerin Uyacakları Esaslara Dair Yönetmelik” e bir hüküm eklenmiştir.Sperma ithalatına AB kriterlerine uyum sağlamak amacının güdüldüğü bu hükümde ithalat yapılacak ülkelerdeki ineklerin ırklara göre verimlerinin ve öteki genetik özelliklerinin belli düzeylerin altında olmaması koşulu getirilmiştir.Bu hüküm bence son derece doğru ve yerinde alınmış ,yıllardır eksikliği duyulan konulara bir ölçüde olsa çözüm getirebilecek bir karardır.Umarım bundan böyle Avrupa ülkelerinin progeny testing’den geçmemiş boğaları […]
Avrupa Birliğine Giriş Sürecinde Türk Hayvancılığının Sorunları ve Çözüm Önerileri
Avrupa Birliğine Giriş Sürecinde Türk Hayvancılığının Sorunları ve Çözüm Önerileri ( Performans Dergisi,Ocak 2000,Sayı:19) Türkiye AB ilişkileri 11-12 Aralık 1999 tarihinde Helsinki’de gerçekleştirilen toplantılarda yepyeni bir anlam kazanmıştır.Türkiye’nin tam üyeliğe geçiş sürecini başlatan Ankara Anlaşması’nın yürürlüğe girmesinin üzerinden geçen yaklaşık 35 yıllık sürede Gümrük Birliğine giriş dışında Türkiye-Ab ilişkilerinde önemsenecek bir gelişme ne yazık ki yaşanmamıştır.Gümrük Birliği’ne üyelik ise,varılan anlaşma gereği tarımsal o arada da hayvansal ürünler kapsam dışı bırakıldığı için Türkiye’ye konumuz olan hayvancılıkta görece bir yarar sağlamamıştır. Son alınan kararla Türkiye’nin aday ülke statüsü altında AB’nin 28.üyesi olmaya hak kazanmasının kanımca biri sosyal-siyasal öteki de ekonomik olmak üzere […]
AB Uyum Sürecinde Ülkemizde Sun’i Tohumlama ve Embriyo Transferi Çalışmalarının Geçmişi ve Geleceği
AB UYUM SÜRECİNDE ÜLKEMİZDE SUNİ TOHUMLAMA VE EMBRİYO TRANSFERİ ÇALIŞMALARININ GEÇMİŞİ VE GELECEÐİ GİRİŞ : Avrupa Birliği ile sürdürülmekte olan uyum görüşmelerinde Türkiye’yi en çok zorlayacak konuların başında hayvancılıktaki verim düşüklüğü sorunu gelir.Her türden hayvanlarımızın AB ülkelerine bakınca görece düşük olan bireysel verimlerinin AB ölçütleri düzeyine yükseltilmesi en azından kısa vadede hiç de kolay olmayacaktır.Hayvanların düşük olan bireysel verimlerini artırmanın tek yolu ırk ıslahıdır.Kalıtsal verim gücünün yükseltilmesi anlamına da gelen ırk ıslahının biri üstün erkek kalıtsal yapısının ,diğeri de üstün dişi kalıtsal yapısının yaygınlaştırılması olmak üzere iki temel yöntemi vardır.Üstün erkek ve dişi kalıtsal yapılarının çok sayıdaki hayvana etkinlikle aktarılmaları […]
Hayvancılıkta Karlılığı Artırmanın Temel Yolları
HAYVANCILIKTA KARLILIÐI ARTIRMANIN TEMEL YOLLARI (Performans Dergisi,Nisan 1999,Sayı:11) Hayvancılıktan ne zaman söz edilse hemen kar edilmediği hep zarar edildiği vurgulanır da,nedendir bilinmez havancılığı bırakıp da giden olmaz.Yine de,verim düşüklüğünden,yemin pahalılığına,ürünün ucuz olmasından iç pazarın darlığına kadar bir yığın neden ileri sürülür.Oysa,alınacak basit bir iki önlem,kullanılacak etkili bir teknoloji hayvancılığı çok daha karlı hale getirebilir. Örneğin bir süt sığırcılığı işletmesini ele alalım.Bu işletmenin karlı olabilmesi en başta iki temel öğeye bağlıdır. A) Üretimin artırılması, Üretim maliyetinin düşürülmesi. Üretimin artırılması denince en başta o işletmedeki süt ineklerinin bireysel verim güçlerinin yükseltilmesi akla gelir. Bunun da yegane çözüm yolu ineklerin üstün genotipik yapılı […]
Damızlık Süt İneklerinin Seçiminde Yararlanılan Kimi Yeni Ölçütler ve Bunların Yetiştiricilikteki Yansımaları
DAMIZLIK SÜT İNEKLERİNİN SEÇİMİNDE YARARLANILAN KİMİ YENİ ÖLÇÜTLER VE BUNLARIN YETİŞTİRİCİLİKTEKİ YANSIMALARI (Performans Dergisi,Temmuz 2000 ,Sayı:25) Hayvancılık öyle kolay yapılan ve çok kar getiren bir uğraş değildir.Hele öteki üretim dallarıyla karşılaştırıldığında meşakkatli,sürekli ilgi isteyen ,çok çeşitli etmenlere bağımlı,istikrarsız bir karlılığın söz konusu olduğu bir üretim alanıdır.Hayvancılıktan arzu edilen karın sağlanabilmesi her şeyden önce ana materyali oluşturan damızlıkların üstün genotipik verimli olmalarına bağlıdır.Bu da iyi bir damızlık seçimi ve seçilen üstün verimli damızlıklardan uzun süre yararlanma sonucu sağlanabilir. Hayvancılığın temel kesimlerinden birisi olan süt sığırcılığında her hangi bir ineğin değeri yaşam süresince ürettiği süt ve yetiştiriciye sağladığı kar ile ölçülür.Ömür boyu […]
Hayvan Yetiştiriciliğinde Kayıt Tutmanın Önemi ve Yararları
HAYVAN YETİŞTİRİCİLİÐİNDE KAYIT TUTMANIN ÖNEMİ VE YARARLARI ( Performans Dergisi Eylül,2001) Bilindiği gibi ülkemizde hayvancılık yüzyıllardan beri babadan kalma usullerle yapılmaktadır.Çokluk sürü hayvancılığına dayalı bu üretim dalında sürüde dişilerle birlikte bulunan tosunlar ve boğalar kızgınlığa gelen inekleri aşarak gebe bırakmakta,doğan buzağıların babasının kim olduğu belli olmamaktadır.Böylesine ilkel bir yetiştirme ortamı ne yazık ki Türkiye sığır yetiştiriciliğinin % 80 nini oluşturmaktadır.Modern yetiştiricilik yaptığı varsayılan % 20 içerisinde de düzenli kayıt tutanların hele bilgisayar kullananların sayısı çok azdır.Oysa yakınlarda A.B.D’de Wisconsin’de inceleme olanağı bulduğum çok ayıdaki süt sığırcılığı işletmesinde kayıtların bilgisayarlarla tutulduğunu görünce ülkem adına üzüntü duydum.Kuşkusuz bu tür modern sistemlerin bir […]
Sun’i Tohumlama Nedir, Ne Değildir?
SUNİ TOHUMLAMA NEDİR NE DEÐİLDİR (Performans Dergisi Ekim,98 Sayı 6) Suni tohumlama hayvanların ıslahında ve sağlıklarının korunmasında etkin bir role sahiptir.Son yıllarda ülkemizdeki damızlıkların da genetik yönden gelişmesi suni tohumlamanın ıslahtan çok hayvanların sağlıklarının korunması amacıyla kullanılmasını özendirmiştir.Ülkemizde son yıllarda sık sık salgınlar yapan ve en başta yavru atmaya neden olarak döl verimini düşüren hatta bir bölümü insanlara da geçen buruselloz,tüberküloz,IBR gibi hastalıklar tabii tohumlama sırasında hastalıklı boğalar vasıtasıyla ineklere bulaşmaktadır.Bu hastalıklar ineklere sadece yavru attırmakla kalmamakta aynı zamanda hiç kızgınlık göstermeme,düzensiz kızgınlık gösterme,gebe kalamama gibi bozukluklara neden olmaktadır.Öte yandan ahırların hijyenik olmaması özellikle doğumdan sonraki hassas dönemde genital kanala […]
