12.Yüzyılın sonlarında Orta Asya kökenli Türk boylarından Kumanlar ve Kıpçaklar birleşmişler ve Kuzey Karadeniz’deki Desti Kıpçak adı verilen Türk Boy Birliği içerisinde yer alan önemli gruplarından biri olmuşlardır. Kıpçaklar İslam kaynaklarında genellikle Kıpçak, Bizans ve Batı kaynaklarında ise Kuman adıyla anılmıştır. Kuman-Kıpçaklar Orta Çağ’da Avrasya bozkırlarının en etkili Türk topluluklarından biridir. Kuman-Kıpçaklar Türk tarihinin askeri ve kültürel gelişiminde önemli yer tutar. Orta Çağ Avrasya bozkırlarının şekillenmesinde belirleyici olmuşlardır.

Ana yurtları İrtiş Nehri çevresi olup zamanla batıya doğru göç etmişlerdir. Bu göçler sonucunda Hazar Denizi’nin kuzeyi, Karadeniz bozkırları ve Doğu Avrupa’ya hâkim olmuşlardır. Kuman-Kıpçaklar göçebe bir yaşam tarzı sürmüş, hayvancılıkla geçinmişlerdir. Atlı savaşçı özellikleriyle tanınmış, çevre devletler tarafından paralı asker olarak kullanılmışlardır. Rus, Bizans ve Gürcülerle hem mücadele etmiş hem de ittifaklar kurmuşlardır. Sık sık Macar devletine ve Doğu Roma İmparatorluğu’na saldırarak onların şehirlerini yağmalamışlardır. Bir kısmı ise İdil Bulgarlarına sığındı. Kuman Kıpçakları Balkanlar’da Bizanslılarla anlaşarak Peçeneklerle savaştılar ve Peçenekler büyük kayıplar verdi. Sonra bugün Moldova ve Ulahya olan bölgede “Kumanya” adında bir devlet kurulmuştur. Ruslar ile yapılan savaşlar Doğu Avrupa tarihini etkilemiştir. Bizans İmparatorluğu, Kumanları sınır güvenliğinde kullanmıştır. Bir kısmı Balkanlara yerleşerek Hristiyanlığı kabul etmiştir. Macaristan’a giden Kumanlar, burada uzun süre varlıklarını sürdürmüşlerdir. Kıpçakların bir bölümü ise İslamiyeti benimsemiştir. İslam dünyasında özellikle Memluk Devleti içinde önemli rol oynamışlardır. Memluk sultanlarının çoğu Kıpçak asıllıdır. Kıpçak Türkçesi, Orta Türkçe döneminin önemli lehçelerinden biridir. Bu lehçe, Memlükler döneminde resmi ve askeri dil olarak kullanılmıştır. Codex Cumanicus, Kuman-Kıpçak dili ve kültürü hakkında önemli bir kaynaktır. Bu eser, Türk dili tarihi açısından büyük değer taşır. Kuman-Kıpçaklar sarı saçlı ve açık tenli olmalarıyla kaynaklarda betimlenmiştir. Bu özellikleri nedeniyle “sarı Türkler” olarak da anılmışlardır.

Kuman-Kıpçak boy birliğinin 1239 Moğol saldırısıyla yıkılmasından sonra Kumanların bir kısmı Moğollara katılmış, bir kolu Balkanlar’a göç etmiş, bir kolu ise Kafkaslar’a inmiştir. 11’inci yüzyılda Kumanlar, bugün Ukrayna, Moldova ve Transilvanya’yı kapsayan büyük bir bölgeyi ele geçirmişlerdir. Kuman kitleleri bugünkü Macaristan’ın bulunduğu bölgenin en verimli yeri olan orta kesimine yerleşmişlerdir. Altın Orda Devleti’nin oluşumunda Kıpçaklar etkili olmuştur. Bugünkü Kazak, Nogay, Karakalpak gibi halklarda Kıpçak mirası görülür. Ayrıca Kırım Tatarları ve Kazak Türkleri Kıpçak grubuna dahildir.